ТАССР тарихы-кеше язмышында
Август аенда Иж-Бубый авылы тарихы музее Мәскәү һәм Сергач шәһәрләреннән килгән кунакларны кабул итте. Иж-Бубыйда туып-үскән Любовь Сергеевна Солдатова (карлыган) һәм Мария Горошкина (Солдатова) авылда яшәүче туганнарын күрү, иж-Бубый зиратында яшәүче якыннарының каберләрен карау өчен ерак юл уздылар. Кунаклар шулай ук авылның тарихи урыннарын зур кызыксыну белән карадылар, беренче гильдия сәүдәгәре М.Әхмәтҗанов утарында булдылар.
Музей буйлап экскурсия барышында Любовь Сергеевна беренче тапкыр аның бабасы Гаврил Санников һәм Алексей Смородинның Атабай һәм Данил казаклары булуы турында белде. "Менә ни өчен сундыкта чуланда әтинең тәре Тәре белән кубанканы сакладык, - диде ул. - Мин аның кем булуы, ни өчен монда ятуы турында сорадым, "ятсын"дип җавап бирделәр һәм берни дә аңлатмады". Кызганычка каршы, безнең өчен дә бу папаның - Алексей Смородин яки Гаврил Санниковның кемнеке булуы сер булып кала. Күрәсең, Совет власте елларында бу турыда тагын бер кат искә төшерү бик үк кабул ителмәгәндер.
Чыннан да, Иж-Бубыйда казакларның барлыкка килү тарихы авыл халкы өчен бик кызыклы. 30 нчы еллар башында, Аида Рәкыйп кызы Гозәерова раслаганча, Удмуртия Республикасының Атабай һәм хәзерге Кыяс районының Даниловодан берничә гаилә төнлә үз авылларыннан чыгып, Иж-Бубыйга алып кайта. Шулай итеп безнең авылда карлыган, Санниковлар, Неклюдовлар барлыкка килде... Гаилә башлыклары тимерчелек эшенең менә дигән осталары булдылар, башта "ИЗИЛ" күмәк хуҗалыгында, аннан - Каганович исемендәге колхозда хезмәт куйдылар. Аларның уллары Бөек Ватан сугышында катнашып, Ватаннарын батырларча саклаган һәм Ауропаны коричневой чумадан һәм Ерак Көнчыгышны Япон интерентларыннан азат итеп катнаша (к. Бөек Ватан сугышы орденнары белән бүләкләнгән геройлар турында 2020 елның 20 маендагы мәкаләне).
Хәзерге вакытта безнең авылда казакларның нәселе Виктор һәм Александр яши, алар 1960 еллар башында Иж-Бубыйда туган.