"Июнь аенда гына хезмәт хакы алдык. Балаларны ничек укытырга?"
“Агро-Престиж” ширкәтенең Урал кырларында һәр гектардан 225 центнер бәрәңге алалар. Бәрәңгесаклагычта да эссе эш кайный, анда икенче икмәк керә.
Узган ел Красный бор бәрәңге саклау складларының берсендә янгын чыккан. Шуңа күрә быел ел саен 450 гектар биләгән бәрәңге плантацияләрен шактый киметкәннәр. Быел икенче икмәк 150 гектар мәйданда утыртылды.
– Ике сорт – Ароз һәм Зекура утырттык. Барлык агротехник таләпләрне үтәп, бәрәңге үстердек. Эш белән агроном Рифат Хәлимов җитәкчелек итте. Уңыш та сынатмады, - ди идарәче Михаил Тихонов.
Икенче икмәкне урып-җыюга 30 августта керештеләр. Хәзер басуның күп өлеше бушап калды.
- Һава торышы яхшы булса, бу атнада урып-җыюны төгәлләячәкбез, - дип ышандыралар Уразай бәрәңге үстерүчеләре.
Бәрәңге җыю комбайннарына инде күп еллар тәҗрибәле механизаторлар Марат Асылмәрданов, Владимир Васильев, Валентин Васильев, Виталий Шуматов идарә итә.
- Бу комбайннар 2006 елда керде. Нәкъ менә шул елны агрофирмада бәрәңге утырта башладылар. Егетләр техниканы күз карасыдай саклыйлар. Җыештыруга чыкканчы аны тулысынча ремонтлаганнар. Хәзер вак ватык-төяк ватыклар, запас частьләр белән булышабыз, үзебез дә ярдәмгә киләбез, - ди Михаил Елисеевич.
Бәрәңгене складларга КАМАЗда эшләүче Владимир Исанаев, Александр Блохин, Рәмзил Гәрәев, Альберт Галиуллин, шулай ук Нурсаяф Закировның шәхси техникасында эшләүче Петр Тоюшев алып киләләр. Ул ел саен эш кызган чорда үз КамАЗын тәкъдим итә. Әбүдәр Мәҗитов уңыш җыеп алынган мәйданнарны эшкәртә.
Техника саклагычның үзендә дә эшли. Федор Красноперов КАМАЗда аерым складка вак бәрәңге ташый. Радик Красноперов МТЗ-82 тракторында калдыкларны, чүп-чарны чыгара.
Эш кызган чагында бәрәңге саклагычы хезмәткәрләренең ял итәргә дә вакыты юк. 34 кешедән торган коллективта күбесе сортировкада.
- Ай дәвамында ике сменада эшлибез. Беренче сменага даими эшчеләр җәлеп ителгән, икенчесенә – сезонлы, – ди склад мөдире Миннефатих Хөснетдинов.
Бәрәңгене сортлаучы транспортта унга якын кеше эшли. Алар таш тасмаларыннан, Иске бүлбеләрдән, чүп-чардан арындыралар. Светлана Семенова, Юлия Семенова, Альбина Емельянова, Татьяна Семикеева, Евгения Аймурзина, Алексей Ишкулатов, Юрий Шугаров биредә инде беренче ел гына эшләмиләр. Күбесе-байтуганлылар.
- Иртәнге сәгать 7дә безне автобус алып китә. 3 сәгатькә кадәр эшлибез. Биредә дә ашыйбыз, - диләр алар.
Аларның иң өлкәне Светлана Семенова. Ул биредә 2006 елдан бирле эшли.
- Эш җиңелләрдән түгел. Алтышар сәгать аякта. Көн саен басудан 160-180 тонна бәрәңге ташыйлар. Боларның барысын да оператив рәвештә сүтеп, урнаштырырга кирәк, - ди Светлана.
Ире шунда ук машина йөртүче булып эшли, эшчеләрне вахта машинасында йөртә. Алар бер генә түгел, кем эшли, бәрәңге саклагычында гаилә. Биредә шундый берничә пар бар. Барысының да хезмәт хакын вакытында бирү теләге бар.
- Күпләр мәктәп яшендәге балалар, студентлар бар. Ә хезмәт хакын июнь аенда гына алганнар. Балаларны ничек өйрәтергә? – алар зарлана.
Андрей Семенов биредә берничә вазифа башкара. Башкалар кебек үк, транспортта эшли, тагын ул-оператор. Ул пульт ярдәмендә телескопик транспортер белән идарә итә. Монда инде сүтелгән бүлбеләр эләгә, аларны тиешле биеклектә урнаштырырга кирәк.
- Кладокның биеклеге өч метрдан артмаска тиеш. Шулай ук бәрәңге һәм транспортер арасындагы араны 30 см.дан да артмасын өчен катгый үтәргә кирәк, югыйсә бәрәңге агыла, аның сакланышы да түбән булачак, – ди Андрей.
Бәрәңге үстерүчеләр складларда 450 тонна эре, 360 тонна эре һәм урта, 240 тонна вак бәрәңге урнаштырганнар. 700 тонна орлык бәрәңгесе киләсе елга утыртуга әзерләнгән.
- Киләсе елда бәрәңге мәйданын 200 гектарга җиткерергә планлаштырабыз, - ди Михаил Тихонов.
Хәзер Уразай кырларында үстерелгән бәрәңгене ярминкәләрдә саталар. Сатып алучылар икенче икмәк артыннан бәрәңге саклагычына махсус киләләр.
Хатын-кызлар бәрәңге сортировкасында-төп эшче көч. / Е. Самсонова Фотосы
Миләүшә ЯГЪФӘРОВА