Грипп һәм ОРВИ профилактикасы. Грипп - сезонлы кискен вируслы авыру.
Вируслар 3 типка бүленә: А, В һәм С. һәркемнең үз штаммалары бар, бу вируска кешенең иммунологик яклавы киртәләрен ирекле үтәргә мөмкинлек бирә. Авыру үзенең алдан әйтеп булмаслыгы белән куркыныч. Грипп эпидемияләре ел саен елның салкын вакытында була һәм Җир шары халкының 15% ына кадәр гаҗәпләндерә.
Грипп һәм ОРВИ дөньядагы барлык йогышлы авыруларның 95% ын тәшкил итә. Ел саен дөньяда 500 миллионга кадәр кеше авырый, шуларның 2 миллионы үлә. Вакыт-вакыт кабатланып, грипп һәм ОРЗ бездә суммар рәвештә тулы кыйммәтле бер ел дәвамында тартып алалар. Кеше бу айларны бизгәктән, гомуми яралудан, баш авыртудан, организмны агулы вируслы аксымнар белән агулаудан интеккән хәлдә үткәрә.
Авыр грипп агымы вакытында еш кына йөрәк-кан тамырлары системасы, сулыш органнары, йөрәк һәм кан тамырлары авыруларын китереп чыгаручы үзәк нерв системасы, пневмония, трахеобронхитлар, менингоэнцефалитлар зарарлануы килеп чыга.
Йогыш ничек бара?
Югары сулыш юлларының лайла тышчасына эләгеп, вирус аларның эпителиаль күзәнәкләренә кертелә, канга үтеп керә һәм интоксикация китереп чыгара. Бактерияләрнең башка төрләрен активлаштыру, шулай ук икенчел инфекция - пневмония, бронхит, отит, хроник авыруларны кискенләштерү, йөрәк, буыннар зыян күрү өчен шартлар тудырыла.
Гади авыруларны дөрес булмаган тормыш рәвеше алып баручылар эләктереп ала: аз хәрәкәтләнә, саф һавада булмый диярлек, күп дулкынлана, йокысы туймый, чамадан тыш эшли, тәмәке тарта, алкогольне кирәгеннән артык куллана.
Инфекция чыганагы кем?
Авыру кеше инфекциянең бердәнбер чыганагы һәм таратучысы булып тора. Грипп белән авыруның йөткерүе, төчкерүе вакытында зарарлана. Вирусларны шәхси гигиена һәм савыт-саба предметлары аша тапшыру мөмкинлеге бар.
Грипп ничек күренә?
Типик очракларда авыру кинәт башлана: температура 38-40 градуска кадәр күтәрелә, салкынлык, баш авыртуы, баш әйләнү, күз алмалары һәм мускуллар авыртуы, күз яшьләре шешенү һәм күз төпләре киселү.
Авырып китсәгез, нишләргә?
Беренче симптомнар вакытында табибка мөрәҗәгать итәргә кирәк. Урын-җир режимын саклагыз һәм табибның барлык тәкъдимнәрен күзәтегез.
Үз-үзеңне дәвалау белән шөгыльләнү һәм авыруга гамьсез карау катгый тыела. Эпидемия башланганчы профилактика чараларын үтәгез.
Үзен грипптан ничек сакларга?
Профилактик чаралар, беренче чиратта, организмның яклау көчләрен арттыруга юнәлтелергә тиеш. Аларга физик культура дәресләре, чыныгу һәм рациональ туклану (яңа яшелчә һәм җиләк-җимеш, соклар, һичшиксез, көненә 1 тапкыр ит яки балык), вакытында ял итү керә. Витаминлы-минераль комплекслар кабул итәргә тәкъдим ителә.
Профилактик максат белән грипп эпидемиясе чорында саф һавада ешрак булырга тәкъдим ителә, туклану рационына тозлы кәбестә, клюква, лимон, киви, әфлисун, грейпфрут һәм табигый фитонцидлар - сарымсак һәм суган кебек витаминлы продуктлар керегез. Грипп эпидемияләре чорында профилактика өчен көн саен 2 - 3 сарымсак теше кабул итәргә мөмкин. Авыз куышлыгын бактерияләрдән тулысынча чистарту өчен, берничә минут сарымсак тешен чәйнәү дә җитә.
Авыруларны карау вакытында шәхси гигиена кагыйдәләрен үтәгез, даими рәвештә бинаны җилләтегез, дымлы җыештыру үткәрегез. Грипп профилактикасының киң таралган һәм һәркем файдалана алырлык чараларының берсе - ватно-марлевая повязка (маска).
Гриппны профилактикалауда иң нәтиҗәле чара - вакцинация. Ул көзен, эпидемия башланганчы уздырыла. Тирә-юньдәгеләрнең сәламәтлеге һәм сәламәтлеге турында кайгыртучы һәркем вакцинациягә мохтаҗ.
Аккредитацияләнгән хезмәткәрләрнең 70-80% ы коллективта иммун катламы тудыра, ул грипптан ышанычлы саклый. Вакытында вакцинация грипп белән чирләүне берничә тапкырга киметә, авыру агышын йомшарта, дәвамлылыгын киметә, катлаулануларны булдырмый кала.
Вакцинадагы вирус организмны антитәннәр эшләүгә стимуллаштыра, алар күзәнәкнең вирусларын һәм инфицированиесен булдырмый. Бу авыру аркасында ул башланганчы ук кисәтелә. прививка китереп чыгарган антитәннең югары титры берничә ай тора һәм вакцинациядән соң 6 ай узгач төшә башлый. Шуңа күрә артык вакытлы вакцинация дә тәкъдим ителми. Ел саен халыкның иммунизациясе уздырыла.
1-11 сыйныф укучылары, мәктәпкәчә белем бирү учреждениеләренә йөрүче балалар, йөрәк-кан тамырлары, сулыш, эндокрин системалары, 60 яшьтән өлкәнрәк затлар, шулай ук педагогик һәм медицина хезмәткәрләре, тормыш белән тәэмин итү, транспорт төркемнәре хезмәткәрләре бушлай прививкалар ясыйлар.
Грипп вакытында нәрсә тыелган һәм тәкъдим ителми.
Грипп вакытында үз-үзеңне дәвалау ярамый, бигрәк тә балалар һәм өлкән яшьтәге кешеләр өчен. Грипп агымын алдан белеп булмый, ә катлауланулар төрлечә булырга мөмкин. Бары тик врач кына авыруның хәлен дөрес бәяли ала. Кискен үпкә ялкынсынуы кебек катлаулану еш кына беренче көннәрдән үк, ә кайчак грипп белән авыруның беренче сәгатьләреннән үк үсә.
Авыру грипп медицина хезмәткәрләре тарафыннан даими күзәтүне таләп итә, ләкин, кызганычка каршы, авыруларның 30% ка якыны стационарларга соң - 5 - б көннән соң хастаханәгә озатыла, бу үпкә ялкынсынуының һәм башка катлаулануларның озакка сузылуына китерә.
Эпидемия башланганнан соң вакцинация кире кагылган дигән ялгыш фикер бар. Шуңа да карамастан, әгәр ниндидер сәбәпләр аркасында вакцинация вакытында ясалмаган булса, аны грипп эпидемиясе башланганнан соң да эшләргә мөмкин. Дөрес, прививка кеше грипп вирусы белән инфекцияләнгән вакытта ясалган булса, вакцина нәтиҗәсез булырга мөмкин.
Авырган балаларның авырулары яки ата-аналары антибиотикларны (еш кына акланмаган) мөстәкыйль рәвештә кабул итә башлаулары мөмкин түгел. Бу исә өлкәннәрнең һәм балаларның бактериаль катлаулануларын кисәтеп кенә калмый, ә кайчак аллергия реакцияләре барлыкка килүгә, авыруның хроник формага, дисбактериозга күчүенә, бактерияләрнең тотрыклы формаларын формалаштыруга ярдәм итә.
Шуны истә тотарга кирәк, инфекция пычрак куллар аша җиңел бирелә. Махсус күзәтүләр көнгә 300 тапкыр кулларның борын һәм күзләрдән аерылып торган төкерек белән элемтәгә керүен күрсәтте. Кул кысылганда, ишек тоткалары аша, башка вируслар сәламәт кешеләр кулына күчә, ә аннан алар борынына, күзләренә, авызына. Шулай булгач, эпидемияләр чорына кул кысулардан баш тартырга киңәш ителә. Еш кына кулларны юарга кирәк, бигрәк тә авыру вакытында яки авыру карау вакытында.
Гриппны һәм башка ОРВИны профилактикалау өчен инфекция чыганаклары белән элемтәләр санын киметергә кирәк, бу бигрәк тә балалар өчен мөһим. Шәһәр җәмәгать транспортыннан актив файдаланырга һәм кунакка йөрергә тәкъдим ителми. Балалар мөмкин кадәр күбрәк йөрергә тиеш. Саф һавада грипп белән йоктыру мөмкин түгел диярлек.
Бүгенге көндә гриппны профилактикалау өчен дару чараларын киң сайлау мөмкинлеге бар. Бу вируска каршы препаратлар гриппның клиник симптомнарын җиңеләйтә һәм авыру озынлыгын уртача 1,5 - 3 көнгә киметә. Әмма шунысын да билгеләп үтәргә кирәк: алар грипп А вирусына карата гына үзенчәлекле активлыкка ия һәм В. Гриппы вирусына каршы көчсез. Моңа өстәмә рәвештә күп кенә дару чараларының капма-каршы күрсәтүләр исемлеге киң һәм өстәмә реакцияләр китереп чыгарырга мөмкин. Әлеге препаратлар белән дәвалау аларны авыру башланганнан соң беренче 48 сәгать эчендә кабул иткән очракта гына нәтиҗәле. Бу очракта авыру алга таба үсми, мөмкин булган катлаулануларны булдырмый, әйләнә-тирәдәгеләрне йоктыру ихтималы кими.
Дару препаратларын профилактикалау яки дәвалау максатыннан бары тик врач тәкъдиме буенча гына кабул итү!
Хәтерегездәме - Сезнең сәламәтлегегез сезнең кулда!
Татарстан Республикасы буенча Роспотребнадзор идарәсенең Алабуга территориаль бүлеге.