Товарда җитешсезлекләр тапкач, нишләргә?

Товарда кимчелекләр бар икән, сез сату-алу килешүен үтәүдән баш тартырга һәм сатучыдан товар өчен түләнгән акчаны кире кайтаруны таләп итәргә хокуклы. Бу очракта сатып алучы сатучы таләбе буенча һәм аның хисабына товарны кимчелекләре белән кайтарырга тиеш.

"Кулланучылар хокукларын яклау турында"1992 елның 7 декабрендәге 2300-1 номерлы РФ Законының 18 статьясының 3 пункты нигезендә(07.07.2025 редакциясе) кулланучының товар өчен түләнгән сумманы кире кайтару турындагы таләп белән сатучыга гына түгел, ә шулай ук товар җитештерүчегә яки импортерга мөрәҗәгать итә алуын барысы да белми.

Сыйфатсыз товарны кайтару өчен алгоритмга таянырга киңәш итәбез. Бу мәсьәләгә Роспотребнадзорның Татарстан Республикасы буенча идарәсенең Алабуга территориаль бүлеге башлыгы урынбасары Д. р. Әхмәтҗанова аңлатма бирә.

 1 Адым. Товарның җитешсезлекләре буенча таләпләр кую вакыты тәмамланмаганлыгына инаныгыз

Гомуми кагыйдә буенча, сез шартнамәдән баш тарту һәм сыйфатсыз товар өчен түләнгән сумманы товарның гарантия срогы яисә яраклылык срогы дәвамында кире кайтаруны таләп итәргә хокуклы, әгәр ул билгеләнмәгән булса, товар сезгә тапшырылган көннән алып ике ел эчендә. Соңгы очракта озаграк сроклар закон яисә сату-алу шартнамәсе белән билгеләнергә мөмкин.

Шунысын да билгеләп үтәргә кирәк, әгәр товарга карата гарантия срогы билгеләнмәгән йә 2 елдан кимрәк булса һәм товарның кимчелекләре гарантия срогы узгач, ләкин 2 ел эчендә ачыкланса, сез аны кире кайтара аласыз, әгәр товарның кимчелекләре ул сезгә тапшырылганчы яки шул вакытка кадәр килеп чыккан сәбәпләр аркасында килеп чыкканлыгын исбатласагыз гына.

Әгәр товар техник яктан катлаулы булса (мәсәлән, бу автомобильләр, мотоцикллар, система блоклары, компьютерлар, ноутбуклар), сез товар тапшырылган көннән алып 15 көн эчендә аның өчен түләнгән акчаны кире кайтаруны таләп итәргә хокуклы. Күрсәтелгән срок товар тапшырылган көннең иртәгесеннән исәпләнә.

Соңрак сез күрсәтелгән таләпләрне аерым очракларда гына куя аласыз:

  - товарның җитди кимчелекләре ачыкланганда;

 - сатучы товар җитешсезлекләрен бетерүнең билгеләнгән срокларын бозган очракта;

 -төрле җитешсезлекләрне берничә тапкыр бетерү аркасында товарны гарантия срогының теләсә кайсы елы дәвамында 30 көннән артык (бергә) файдаланып булмаса.

Товарның җитди җитешсезлеге-ул төзәтеп булмый торган кимчелек яки җитешсезлек, аны үлчәмсез чыгымнардан яки вакыт чыгымнарыннан башка төзәтеп булмый, яисә ул берничә тапкыр ачыклана (шул исәптән бер тапкырдан артык ачыкланган төрле кимчелекләр), яисә аны бетергәннән соң кабат күренә, яисә башка шундый кимчелекләр.

 2 нче адым. Дәгъва төзегез һәм аны сатучыга тәкъдим итегез

Язма дәгъва түбәндәге күрсәткечләр белән ирекле рәвештә төзелә: дәгъва алучының белешмәләре (исеме, урнашу урыны, башка контакт мәгълүматы); мөрәҗәгать итүченең ф.и. о., адресы һәм башка контакт мәгълүматы; товарның исеме, аны сатып алу датасы һәм урыны, түләү ысулы; ачыкланган җитешсезлекләр, аларны табу вакыты һәм шартлары; сату-алу шартнамәсен үтәүдән баш тарту турында гаризалар һәм товар өчен түләнгән сумманы кире кайтару.

Дәгъвага товарны сатып алуны һәм түләүне раслый торган документларның күчермәләрен кушып бирергә киңәш итәбез. Ләкин товар сатып алу фактын һәм шартларын раслый торган чек яисә башка документ булмау Сезнең таләпләрне канәгатьләндерүдән баш тарту өчен нигез булып тормый. Бу очракта кулланучы товарны сатып алу һәм түләүне раслап, мәсәлән, шаһит күрсәтмәләренә сылтама ясарга хокуклы.

Дәгъваның 2 нөсхәсен әзерләргә кирәк. Аларның берсенә дәгъва кабул иткән затның Ф.и. о. Һәм вазыйфасын, шулай ук дәгъваны кабул итү датасын һәм сатучы мөһерен (булган очракта) күрсәтеп, үз имзасын куюы Яхшы. Бу дәгъва нөсхәсен сатучыга мөрәҗәгатегезне раслау өчен үзегезгә калдырыгыз.

Сатучы дәгъваны кабул итүдән яисә аның икенче нөсхәсенә кабул итү турында тамга куюдан баш тарткан очракта, дәгъваны тапшыру турында хәбәрнамәле заказлы хат һәм кертемнең исемлеге белән җибәрергә киңәш итәбез, бу кирәк булганда дәгъва тәртибен үтәүне расларга мөмкинлек бирәчәк.

Шулай ук сатучы таләбе буенча һәм аның хисабына сез тиешле сыйфатта булмаган товарны кире кайтарырга тиешсез. Товарны кире кайтару документлаштырылуына игътибар итегез.

Гомуми кагыйдә буенча сыйфатсыз эре габаритлы товарны һәм 5 килограммнан артык авырлыктагы товарны, шул исәптән аларны тикшерү урынына алып чыгу сатучы көче һәм хисабына башкарыла.

Сатучы сезгә белдерелгән таләпләргә карата җавап җибәрергә тиеш.

 3 адым. Товарның сыйфатын тикшерүдә катнашыгыз

Сатучы тиешле сыйфатта булмаган товарны кабул итәргә тиеш.

Кирәк була калса, сатучы товарның сыйфатын тикшерә. Сатып алучы аның сыйфатын тикшерүдә катнашырга хокуклы. Моның өчен сатучы белән аны үткәрү вакытын һәм датасын килештерергә киңәш итәбез.

Товарның сыйфатын тикшерү экспертиза үткәрүне үз эченә алырга мөмкин.

Товар җитешсезлекләренең килеп чыгу сәбәпләре турындагы бәхәс очрагында сатучы үз хисабына товарга экспертиза үткәрергә тиеш. Сез аны үткәргәндә катнашырга хокуклы, ә аның нәтиҗәләре белән килешмәгән очракта экспертларның нәтиҗәләренә суд тәртибендә дәгъва белдерә аласыз.

Әгәр сатучы товарны кабул итүдән баш тартса, 5 нче адымга күчегез.

Игътибар итегез! Әгәр экспертиза товар җитешсезлекләренең сатучы гаебе белән барлыкка килмәвен ачыкласа, сез сатучыга экспертиза үткәрүгә чыгымнарны һәм товарны саклау һәм аны транспортировкалау чыгымнарын капларга тиешсез.

4 адым. Сыйфатсыз товар өчен акча алыгыз

Сыйфатсыз товар өчен түләнгән акчаларны кире кайтару срогы таләп куелган көннән алып 10 көн тәшкил итә.

Акчаларны сатып алучыга кайтарганда, сатучы товарны тулысынча яисә өлешчә файдалану, товар төрен югалту яисә шуңа охшаш хәлләр аркасында бәясе төшкән сумманы тотып калырга хокуклы түгел.

 5 адым. Сатучы мәсьәләне хәл итүдән баш тартса, ирекле рәвештә судка дәгъва белән мөрәҗәгать итегез

Гомуми кагыйдә буенча сыйфатсыз товар өчен түләнгән акчаларны кире кайтару турында дәгъва гаризасы, әгәр дәгъва таләпләренең күләме 100 000 сумнан артмаса, җәмәгать судьясына бирелә.әгәр дәгъва бәясе югарырак булса, район судына мөрәҗәгать итәргә кирәк.

Шулай ук Сез сатучыдан сыйфатсыз товарны сатуга бәйле рәвештә китерелгән зыянны, шул исәптән ваклап сату-алу шартнамәсендә билгеләнгән товар бәясе һәм суд карар чыгарган вакытта тиешле товар бәясе арасындагы аерманы өстәмә рәвештә каплауны таләп итә аласыз. Шул ук вакытта, нәкъ шундый ук товар булмаган очракта, бәядәге күрсәтелгән аерма техник характеристикалары һәм параметрлары буенча элек сатып алынганга иң якын булган товар бәясен исәпкә алып билгеләнергә тиеш.

Акчаны кире кайтару срогын бозган өчен сатучыдан түләнмәгән һәр көн өчен товар бәясеннән 1% күләмендә неустойка (пеня) түләтергә мөмкин.

Сез шулай ук сатучыдан мораль зыянны компенсацияләүне таләп итәргә хокуклы.

Шул ук вакытта кулланучылар хокукларын яклау турындагы дәгъвалар буенча дәгъвачылар, әгәр дәгъваның бәясе 1 млн сумнан артмаса, дәүләт пошлинасын түләүдән азат ителәләр. әгәр дәгъваның бәясе 1 млн сумнан артса, дәүләт пошлинасы дәгъва бәясеннән чыгып исәпләнгән һәм дәгъва бәясе 1 млн сум булганда түләнергә тиешле дәүләт пошлинасы суммасына киметелгән суммада түләнә.

Сатучы тарафыннан үз теләге белән үтәлмәгән таләпләрегезне суд канәгатьләндергән очракта, суд сатучыдан сезнең файдага сезгә бирелгән сумманың 50% күләмендә штраф түләттерә.

Дәгъва канәгатьләндерелгәндә суд шулай ук җавап бирүчедән сез белдергән суд чыгымнарын, аерым алганда вәкил хезмәтләре өчен түләү чыгымнарын (кулланучылар хокукларын яклау җәмгыяте вәкиле хезмәтләре өчен түләүдән тыш), эш буенча эш алып баруга бәйле почта чыгымнарын тулысынча яисә өлешчә түләттерергә мөмкин.