Пеләмештә республика Семыкына әзерләнәләр
Авыл умарта оясы кебек шаулый.
Бик тиздән, 3 июньдә, пелемешлылар үзләрендә мари мәдәниятенең республика бәйрәмен кабул итәчәк, анда өч меңнән артык кунак җыелачак. Семыкка хәзерлек ничек бара соң?
СУББОТНИКИ - С МАРТА
Татарстанда республика Семык, кагыйдә буларак, мариларның компактлы яшәү районнарында уздырыла.
- Аны 31 тапкыр озаттык инде. Әгерҗе районында ул дүрт тапкыр - Бимада, ике тапкыр Күләгәштә һәм былтыр Кадрәковода узды. Безнең Әгерҗе районында марилар концентрациясе республикада иң зурысы булганлыктан, быел әлеге бәйрәмне яңадан Пелемеш авылында үткәрергә карар кылынды, - дип сөйли ТР мариларының югары картасы Олег Третьяков.
Семыкка әзерлек яңа елга кадәр башланды. Оештыру киңәшмәләре район җитәкчелеге, мари авыл җирлекләре башлыклары, мәдәният хезмәткәрләре, республика вәкилләре катнашында узды.
Хезмәт сөючән, актив пелемешчылар әзерлек процессына баштан ук киттеләр. Авыл умарта оясы кебек гөжли, халык үзләре дә умарта оясы кебек хезмәт итә. Март аеннан, кар эреп беткәч тә, бер көннән өмәләр үткәрелә, аларда бөтен авыл белән балалар һәм пенсионерлар катнаша.
Башта бәйрәм мәйданчыгын тәртипкә китерделәр. Хәзер коймаларны яңарталар, буйыйлар, йортларны һәм йорт яны территорияләрен тәртипкә китерәләр.
- Клубка ремонт ясап, аның мәйданын асфальтлап, безгә менә дигән бүләк ясадылар. Балалар сөенә, авыл халкы канәгать! "Стройгарад" төзүчеләренә зур рәхмәт. Мәдәният бүлеге, куратор Гөлнара Җәметова зур ярдәм күрсәтә, - ди клуб мөдире Владимир Осипов, бәйрәмгә әзерлеккә күп көч куючы.
Моннан тыш, пелемешлылар барлык очрашуларда да катнаша, актив фикер алыша, үз тәкъдимнәрен кертә. Алар чын күңелдән бәйрәмнең уңышлы чыгуын, кунакларның әйләнеп кайту теләге белән китүен телиләр.
ПОГОДЛАР УРОКы
Бәйрәм урынын узган елгы һава торышына таянып сайладылар. Ул чагында көне буе яңгыр яуды, һәм түбәнлек урыны урынсыз булып чыкты. Быел югарыга - Пелемешкә керә торган мәйданга тукталдык.
Хәзер биредә җирле осталар бәйрәмгә йортлар салалар. Тиздән зур булмаган сәхнә һәм башка корылмалар барлыкка киләчәк. Делегацияләр юлыннан һәр җирдә указлар һәм аншлаглар урнаштырылачак.
Маркий ишегалды инсталляциясе аерым күрсәтеләчәк, анда тегермән һәм бура урнаштырылачак. Шунда ук осталар бураны ничек төзүне күрсәтәчәкләр.
ПЕЛЕМЕШ - ПЕЛЕДЫШ
Үзенең туган авылы исемен «пеледыш» сүзе белән ассоцияциялиләр, бу тәрҗемәдә чәчәк дигәнне аңлата. Шундый риваять бар: Пелемеш авылы үзе чәчәк аткан аланда барлыкка килгән. Шуңа күрә хәзерге Семыктагы күп нәрсә чәчәкләргә карый.
Мәсәлән, "Семыка-2023" логотибында ромашка чәчәге бар. Ә умарта кортлары һәм йөзлекләр марилар арасында умартачылар бик күп, диләр.
Шулай ук 30х30 метр участокта бәйрәм аланында мари орнаменты рәвешендәге чәчәкләр утыртылачак.
Сүз уңаеннан, милли орнамент турында. Бу юлы, бәйрәмнең мари колоритын саклап калу өчен, барлык кунаклар һәм тамашачылар милли мари киемендә яки үз киемнәрендә мари костюмы элементына ия булса, сәламләнәчәк.
ПОДВОРИЙ ҺӘМ КЕШЕЛӘРЕ
Хәзер бәйрәмнең үзе турында. Район чигендә, Кичкетаң җирлегендә делегацияләрне «Көмеш телле гармун» халык ансамбле һәм мари батыры, коман мелна милли ризыгы белән мари батыр каршы алачак.
Делегация Пелемешка Бима ягыннан керәчәк. Аларны клуб янында каршылаячаклар, анда оештырылган чәй эчү булачак. Аннан кунаклар бәйрәм аланына китәләр.
Делегацияләр юлыннан спорт мәктәбе мәдәният хезмәткәрләре белән берлектә мариларның милли уеннарын күрсәтәчәк, аларда һәркем катнаша алачак.
Рәсми рәвештә чакырылган Семыка катнашучыларын санасак, алар кимендә өч мең булачак. Бүген үз катнашуларын Марий Эл, Удмуртия, Башкортостан, Киров өлкәсе һәм Алтай крае делегацияләре расладылар инде. Моннан тыш, һәр теләгән кеше бәйрәмгә тамашачы булып килә һәм төрле чараларда катнаша ала.
Семыка мәйданында алты хуҗалык: иң зурысы - мари, бераз кечерәге - рус, татар, удмурт, музей һәм бакыр ишегалды урнашачак.
Бакыр ишегалдында, мәсәлән, бал нигезендә ясалган эчемлекләр һәм үлән чәйләре булачак.
Һөнәрчеләр мәйданчыгында үз эшләнмәләрен районыбыз осталары күрсәтәчәк. Мәсәлән, Кызыл Бор агачы буенча танылган оста Виталий Коробейниковның эшләнмәләре күргәзмәсе булачак. Үзе ул үзе генә түгел, үз ярдәмчеләре белән булачак.
Сәнгать мәктәбенең иҗат мәйданчыгында кашыкчыларны мари көйләре белән каршы алачак. Ә яшь рәссамнар көн дәвамында бәйрәмнең төрле мизгелләрен чагылдырачак һәм үз картиналарын мари кустының мәдәният учагына тапшырачак.
Музей хезмәткәрләре 18-19 гасырлардагы мари киемнәрен күрсәтәчәк. Узган ел мари традицияләрен өйрәнеп, чистарыну йоласын үткәрсәләр, быел кунаклар өчен теләк тасмалары белән йолалар үткәрәчәкләр.
Бәйрәм кунаклары киез итекләр, йөзлекләр, милли кием-салым предметлары ясау буенча мастер-классларда катнаша ала.
Бәйрәмдә мари кухнясыннан һәм, әлбәттә, ачык утта әзерләнгән традицион ботка белән сыйланырга мөмкин булачак.
СЕМЫК КҮРЕНЕШ
Тантаналы өлеш традиция буенча зур сәхнәдә узачак. Биредә театральләштерелгән пролог тәкъдим ителәчәк. Ул Алабугадан танылган режиссерлар тарафыннан әзерләнгән. Бәйгедә районыбызның мари коллективлары катнаша. Тиздән Семыка мәйданында репетицияләр башлана.
Яңалык сәхнәдә активистлар белән беррәттән мари кустының авыл хезмәтчәннәрен хөрмәтләячәкләр.
Чара төрле иҗат коллективлары чыгышлары белән дәвам итәчәк. Ә кече сәхнәдә "Мари патыр" һәм "Мари батыр" конкурслары узачак.
Һәрвакыттагыча, яраткан артистлар белән кичке программа да әзерләнә.
- Бәйрәм көнендә Әгерҗедән Пелемешкә махсус автобуслар йөриячәк, - дип хәбәр итә район музее директоры Гөлнара Җәметова. - Районыбызда яшәүчеләрнең барысына да шундый зур бәйрәмдә катнашу кызык булыр дип уйлыйбыз. Чөнки Семык - дустанә мари халкы мәдәниятенә үтеп керү өчен менә дигән мөмкинлек.
Екатерина САМСОНОВА
Семыка мәйданында җирле осталар ишегалларын торгызалар. / Фото Бима авыл җирлеге администрациясе тарафыннан бирелгән.