Роспотребнадзор: халыкка көнкүреш хезмәтләре күрсәтү өлкәсендә кулланучылар хокукларын яклау
Халыкка көнкүреш хезмәтләре күрсәтү өлкәсендә кулланучылар хокукларын яклау дәүләтнең иң мөһим социаль әһәмиятле функцияләренең берсе булып тора. Чөнки нәкъ менә бу өлкәгә без көн саен очраша торган эшләр һәм хезмәтләр керә, мәсәлән, көнкүреш техникасын ремонтлау, җиһазлар, зәркән эшләнмәләр, химчистка һәм башка хезмәтләр.
Бу өлкәдә мөнәсәбәтләр РФ Граждан кодексы, "Кулланучылар хокукларын яклау турында" РФ Законы һәм халыкка көнкүреш хезмәте күрсәтү кагыйдәләре белән җайга салына. Закон базасын белү теләгән хезмәтне алуның, сыйфатлы һәм вакытында башкарылган заказ бирүнең нигезе булып тора.
Хокук мөнәсәбәтләре мәгълүматларының хокукый аспектлары белән танышуны кулланучы һәм башкаручы кергән субъект составыннан башларга кирәк.
Кулланучы дигәндә бары тик шәхси, гаилә, йорт һәм эшкуарлык эшчәнлеген гамәлгә ашыруга бәйле булмаган башка ихтыяҗлар өчен заказ бирергә ниятләгән яисә эш (хезмәт) кулланучы граждан аңлашыла.
Башкаручы дигәндә оештыру-хокукый рәвешенә бәйсез рәвештә оешма, шулай ук эшләрне башкаручы яки кулланучыларга түләүле шартнамә буенча хезмәт күрсәтүче шәхси эшмәкәр аңлашыла.
Хезмәтләр күрсәтү (эшне башкару) турында шартнамә язма рәвештә рәсмиләштерелә (квитанция, башка документ).
Шартнамә төзелгәнче, башкаручы мәҗбүри тәртиптә хезмәтләрне (эшләрне) күрсәтү турында кирәкле һәм дөрес мәгълүматны кулланучыга вакытында бирергә тиеш, ул мәҗбүри тәртиптә түбәндәгеләрне булырга тиеш: күрсәтелүче хезмәтләр (башкарыла торган эшләр) исемлеге һәм аларны күрсәтү рәвешләре; мәҗбүри таләпләргә хезмәт (эш) күрсәтелергә тиешле стандартларны билгеләү; хезмәт күрсәтү (эшләр башкару) сроклары; хезмәт күрсәтүне (эшне башкару) турында мәгълүматлар; әгәр әлеге күрсәткечләр хезмәтнең (эш) характерыннан чыгып, хезмәтнең (эшнең) характерыннан чыгып, әһәмиятле булса; гарантия сроклары, әгәр алар федераль законнар белән билгеләнгән булса; башкарыла торган хезмәтләргә (башкарыла торган эшләргә) бәяләр, шулай ук кулланыла торган материалларга һәм аларның үрнәкләрендә (үрнәкләрендә) фурнитурага һәм аларның запас өлешләре, хезмәт күрсәтүләр һәм хезмәт күрсәтүләрнең формасы турында белешмәләр; хезмәт күрсәтүләрнең (эшләрнең) билгеләнгән таләпләргә туры килүен раслау хакында белешмәләр.
Кулланучылар хокукларын яклау турындагы законнарны иң киң таралган хокук бозулар, көнкүреш хезмәтләре күрсәтү өлкәсендәге эшчәнлекне гамәлгә ашырганда, кулланучыларны башкару һәм күрсәтелүче хезмәтләр турында тулы һәм дөрес мәгълүмат белән тәэмин итү буенча башкаручыларның гамәл кылмаулары була.
Хезмәт күрсәтүнең эчтәлеге, бәясе һәм тәртибе белән танышканнан соң, Килешү төзелә. Ул түбәндәге белешмәләрне үз эченә алырга тиеш:
- хезмәт күрсәтү төре (эш);
- хезмәт күрсәтү (эш) бәясе;
- хезмәт (эш) башкаручы материалларыннан яисә кулланучы материалларыннан башкарылса, материалларның (әйберләрнең) төгәл исеме, тасвирламасы һәм бәясе;
- әгәр мондый түләү башкарылган булса, кулланучы хезмәт хакының (эшнең) тулы бәясен түләү яисә шартнамәне рәсмиләштергәндә кертелгән аванс турында тамга;
- заказны кабул итү һәм үтәү даталары;
- федераль законнар, Россия Федерациясенең башка хокукый актлары яисә шартнамә белән билгеләнгән йә эшлекле әйләнеш гадәте каралган булса, эш нәтиҗәләренә гарантияле сроклар;
- күрсәтелә торган хезмәтләрнең (башкарыла торган эшләрнең) үзенчәлегенә бәйле башка кирәкле мәгълүматлар;
- заказ кабул иткән зат вазифасы һәм аның имзасы, шулай ук заказ биргән кулланучы имзасы.
Кулланучының бурычы, үз чиратында, күрсәтелгән хезмәтләрне вакытында һәм килешүдә күрсәтелгән тәртиптә түләү булып тора.
Кулланучы башкарылган эшне башкаручы тулысынча тапшырганнан соң түләргә тиеш. Кулланучы ризалыгы белән эш тулысынча яки аванс бирү юлы белән килешү төзегәндә түләнергә мөмкин.
Кулланучы фактта тотылган чыгымнарга түләү шарты белән хезмәт күрсәтү турындагы килешүне үтәүдән баш тартырга хокуклы.
Башкаручы хезмәт күрсәтергә (эшне башкарырга) тиеш, аның сыйфаты шартнамәгә туры килә.
Хезмәт (эш) сыйфаты турында шартнамәдә шартнамәдә булмаганда, башкаручы мондый төрдәге хезмәт (эш) гадәттә кулланыла торган максатлар өчен яраклы хезмәт күрсәтергә (эшне башкарырга) тиеш.
Күрсәтелгән хезмәт (башкарылган эш) җитешсезлекләре ачыкланган очракта, кулланучы үз сайлавы буенча түбәндәгеләрне таләп итәргә хокуклы:
күрсәтелгән хезмәт (башкарылган эш) җитешсезлекләрен бушлай бетерү;
күрсәтелгән хезмәтләр (башкарылган эш) бәясенең тиешле кимүе;
бертөрле материалдан кире кайтарылмый торган башка әйбер шундый ук сыйфатлы яисә кабат эш башкару. Шул ук вакытта кулланучы үзенә элек башкаручы тапшырган әйберне кире кайтарырга тиеш;
күрсәтелгән хезмәтләрнең (башкарылган эшнең) үз көчләре яки өченче зат тарафыннан кимчелекләрен бетерү буенча тотылган чыгымнарны каплау.
Кулланучы хезмәт күрсәтү (эшне башкару) турында килешүне өзәргә һәм, күрсәтелгән шартнамәдә билгеләнгән срокта күрсәтелгән хезмәт (башкарылган эш) җитешсезлекләре башкарылмаган очракта, зыянны тулысынча түләүне таләп итәргә хокуклы. Кулланучы шулай ук хезмәт күрсәтү (эшне башкару) турында килешүне өзәргә хокуклы, әгәр күрсәтелгән хезмәтнең (башкарылган эшнең) шактый кимчелекләре яисә килешү шартларыннан башка җитди чигенүләр табылса.
Кулланучы күрсәтелгән хезмәтләрнең (башкарылган эшләрнең) кимчелекләренә бәйле рәвештә китерелгән зыянны тулысынча каплауны да таләп итәргә хокуклы. Зыян күрүчеләр кулланучының тиешле таләпләрен канәгатьләндерү өчен билгеләнгән срокларда кире кайтарыла.
Әгәр дә башкаручы хезмәт күрсәтүнең (эшне башкаруның) башлану, тәмамлану вакытларын һәм арадаш срокларын бозса яисә хезмәт күрсәтү (эш башкару) вакытында аның вакытында күрсәтелмәячәге (үтәлүе) ачык күренеп торса, кулланучы үз сайлавы буенча түбәндәгеләргә хокуклы:
- башкаручыга яңа срок билгеләргә;
- өченче затларга акыллы бәя өчен хезмәт күрсәтүне (эшне башкаруны) яисә аны үз көчләре белән үтәүне һәм тотылган чыгымнарны түләүне башкаручыдан таләп итүне;
- хезмәтләр күрсәткән өчен бәяне киметүне (эшне үтәүне) таләп итәргә;
- хезмәт күрсәтү (эш башкару) турында шартнамәне өзәргә.
Көнкүреш хезмәтләре күрсәтү өлкәсендә кулланучылар һәм башкаручылар арасында барлыкка килә торган бәхәсләрне җайга салу «Кулланучылар хокукларын яклау турында» РФ Законында, халыкка көнкүреш хезмәте күрсәтү кагыйдәләрендә каралган тәртиптә гамәлгә ашырыла.
Башкаручы белән заказ шартларын үтәү, хезмәтнең сыйфаты буенча эшчәнлек алып бару белән килешмәвен белдерүнең төп формасы булып башкаручыга карата дәгъвалар җибәрү тора.
Дәгъвалар 2-нче нөсхәдә төзелә (берсе башкаручыга тапшырыла, икенчесе сездә кала), Сезнең нөсхәдә башкаручы дәгъваны алу турында тамга куярга тиеш (Сезнең таләпләрне үтәү срогын саный башлау). Башкаручы дәгъва белдермәгән очракта, сез аны почта аша заказлы хат белән юллагыз (тапшыру датасы - сезнең таләпләрне үтәү вакытын исәпләү).
Башкаручы сезнең таләпләрне ирекле рәвештә канәгатьләндерүдән баш тарткан очракта, Сез үз хокукларыгызны яклау өчен судка мөрәҗәгать итәргә хокуклы (РФ ГК 11 нче маддә, РФ канунының 17 нче маддәсе), мораль зыянны компенсацияләү турындагы таләпне өстәмә рәвештә белдереп (РФ канунының 15 нче маддәсе).
Иске гариза оешма урнашкан урын буенча судка бирелә; Сезнең яшәү яисә булу урыннары; шартнамә төзү яисә үтәү (РФ Законының 17 статьясы).
Россия Федерациясе Салым кодексының 333.36 маддәсенең 4 өлеше 2 пункты нигезендә дәүләт пошлинасын түләүдән азат ителә.